Wat ik ontdekte – of herontdekte – houdt verband met het thema van de vakantie, dat als achtergrond had de laatste twee hoofdstukken van Het religieuze zintuig, die tijdens de School van de Gemeenschap vóór de zomer werden bestudeerd. In hoofdstuk XIV spreekt Giussani over hoe, volgens de menselijke maatstaf, het bijzondere een afgod wordt. Maar hoe meer men de werkelijkheid via de afgod probeert te verklaren, hoe meer men beseft dat dit niet volstaat – en zo komt men altijd weer uit bij geweld.

Dit is precies wat er gebeurde met de Engelse martelaren die het geweld moesten ondergaan van mensen die zich van de Kerk hadden afgescheiden en hun eigen afgoden volgden. Aangezien propaganda alleen niet volstond om het katholieke geloof uit te roeien dat in de harten van de mensen bleef voortbestaan werd geweld gebruikt om katholieken fysiek uit te roeien. Dit gebeurde door middel van wetten die de vervolging en zelfs de dood van katholieken toestonden, zowel priesters als leken.

De persoon die ik in het bijzonder bestudeerde voor de avond gewijd aan de Engelse martelaren tijdens onze zomervakantie van onze gemeenschap was de heilige Nicolaas Owen, die niet eens priester was. Hij had dat graag gewild, maar het seminarie weigerde hem toe te laten. Hij was een leek die ernaar verlangde Jezus en de Kerk te dienen. Omdat hij niet als priester kon dienen stelde hij zijn talent als smid ten dienste van de Kerk. Het is prachtig om te zien hoe iemand, wanneer hij niet vasthoudt aan wat hij zelf in gedachten heeft maar Gods wil aanvaardt door alles wat hij heeft aan te bieden, een heilige wordt! Heiligheid gaat niet over perfect zijn, maar over het volmaakt doen van Gods wil. Daarom werd hij een van de meest gevraagde personen voor het bouwen van schuilplaatsen voor priesters in katholieke huizen, zodat de priester zich in geval van een inval door het antikatholieke regime kon verbergen en zijn leven kon redden.

Deze man, die indirect het leven van vele priesters had gered dankzij de honderden schuilplaatsen die in vele huizen waren aangelegd, werd ontdekt en doodgemarteld.

Het is waar dat wanneer men zichzelf tot maatstaf maakt men gewelddadig wordt en zich opwerpt als rechter over goed en kwaad. Met andere woorden: ofwel ontmoet je God en volg je Hem, ofwel maak je jezelf tot God en vel je oordelen over leven en dood naar eigen goeddunken, of volgens je afgod.

Het is verbazingwekkend hoe deze martelaren, ondanks het geweld en de haat van de anglicanen, met een buitengewoon geloof leefden. Een treffend voorbeeld voor ons allen is het getuigenis van de heilige Margaret Clitherow (een zin die op het pamflet stond dat we tijdens de avond op de feestdag gebruikten): “Ik ben bereid [mijn kinderen] vrijwillig aan God aan te bieden, die ze mij heeft gezonden, in plaats van ook maar een jota van mijn geloof af te staan. Ik geef toe dat de dood beangstigend is en het vlees kwetsbaar; toch ben ik vastbesloten om, met Gods hulp, mijn bloed voor dit geloof te vergieten, net zo gewillig als ik ooit mijn borst aan de mond van mijn kinderen heb aangeboden”.

Daarom was het organiseren van deze avond ook een prachtige gelegenheid om iets meer inzicht te krijgen in het historische moment waarin we leven, dat niet zonder groot geweld is. Uiteindelijk ligt de wortel van het kwaad altijd in de onafhankelijkheid van God, in het tot afgod maken van zichzelf – een afgod die niet alleen niet redt, maar ook het eigen leven en dat van anderen vernietigt.

Pater Mario, Eastleigh