De terroristische aanslagen op de Verenigde Staten waren in de eerste plaats een gruwelijke verrassing. De symbolen van de macht in de wereld werden verwoest, waarbij duizenden mensen omkwamen. Het is alsof de macht – de grootste uiting van het menselijk vermogen om te bouwen – machteloos stond tegenover een ander menselijk vermogen: het vermogen om te vernietigen, om de inspanningen van de beschaving teniet te doen. Zo staren de mensen in de westerse wereld, in beslag genomen door andere zaken en vergetend hoe kwetsbaar ze zijn, en welk kwaad en welke zonde ze in zich dragen, vol afgrijzen naar de televisiebeelden van de sciencefictionachtige verwezenlijking van de kwaadaardige bedoelingen van „anderen“. In feite loopt alles wat menselijk is groot gevaar, een gevaar dat geen enkel raketafweersysteem kan wegnemen, niet om technische redenen, maar vanwege het gif – christenen noemen het ‘erfzonde’ – de afgunst die de mens in zich draagt, tegen het goede en tegen zichzelf.



Het is moeilijk om te strijden tegen degenen die niet bang zijn om te sterven, tegen degenen die zelfs de dood en zelfvernietiging tot hun absurde strategie voor zelfbevestiging maken. Normaal gesproken trekken we ten strijde om vrede te stichten. Maar hoe is dit mogelijk met degenen die geen personen meer zijn, die, hoewel ze leven, opzettelijk rondlopen als doden, nadat ze de smaak van het bestaan en de vrijheid hebben verslonden in hun totale vervreemding ten gunste van andermans plan? Zo iemand, of hij nu toegewijd is aan zijn god of, erger nog, aan andere mensen, bestaat niet; hij is een met explosieven gevuld niets dat alles wat hij tegenkomt tot niets reduceert. Degenen die hem verheerlijken, delen zijn vernietigende lading, die, als ze niet tegen hemzelf wordt gekeerd, tegen anderen zal worden gekeerd. Hoe kunnen we een degeneratie stoppen die in geweld, zelfs in het ondergane geweld, het middel vindt om zich oneindig te vermenigvuldigen?

De ontzetting en het verdriet over wat er is gebeurd, kunnen niet worden ingeperkt, laat staan opgelost, noch door de onverschilligheid die ze vaak reduceert tot de emotie van het kijken naar een film, noch door wraak die ze alleen maar kan veranderen in de bittere nasmaak van een verwoestende en louter tijdelijke overwinning. We moeten gerechtigheid zoeken met alle middelen die de mens ter beschikking staan, maar niet volgens de aanmatiging van de mens, wel volgens de wil van God, van die God die door de paus werd aangeroepen, gevolgd door de menigte die op haar knieën in gebed was: „Zelfs als de krachten van de duisternis de overhand lijken te hebben, weten zij die in God geloven dat het kwaad en de dood niet het laatste woord hebben. Sterk in het geloof dat onze vaderen heeft geleid, wenden wij ons tot de God van Abraham, Isaak en Jakob, de redding van Zijn volk, en als vertrouwende kinderen smeken wij Hem om ons te hulp te komen in deze dagen van rouw en onschuldig lijden.”

“God save the world”

Bovenstaande link verwijst naar een artikel (Engels) van Alberto Savorana, nu vijf jaar geleden, waarin hij zijn herinneringen aan de gebeurtenissen van die dag beschrijft: 'Twintig jaar geleden vond de aanslag op de Twin Towers plaats. De wereld zou nooit meer hetzelfde zijn. Maar hoe moest men opnieuw beginnen? De woorden van don Giussani uit de dagen na de aanslag, ontleend aan zijn biografie.'

We moeten onszelf opnieuw vinden, dat wil zeggen Hem vinden die ons het goede heeft laten kennen, de smaak voor het leven, voor ons eigen ‘ik’ als een onmisbare factor in de wereld, die niet alleen door flikkerende lichtjes moet worden overgebracht, maar ook door het getuigenis van toewijding aan de waarheid. Het is een lange, moeilijke weg, maar waarschijnlijk de enige weg.

* Alberto Savorana was hoofdredacteur van Traces van 1994 tot 2008